
(عکس از امیر حسین محمودی)
زنيروبودمردراراستي زسستي كژي زايدوكاستي
تاريخ كشور ما, تاريخ پهلوانيها و دلاوريها و افتخارات پرشكوه انساني است. در كنار تمدن چند هزار ساله سرزمين ما، آيين و ويژگيهاي يك ملت بزرگ و زنده جهاني ميدرخشد، علاقهمندي فطري ايرانيان به پهلواني و نيرومندي و پيروي از آيين جوانمردي و فداكاري و نوعدوستي و راستي و امانت كه نشانه خصال ابدي يك ملت جاويدان است، موجب دوام يكي از آثار درخشان باستاني ايران يعني زورخانه و ورزش باستاني شده است.
بهطوري كه در تواريخ نقل است زورخانه در هفتصد سال پيش به وسيله پورياي ولي (محمود بن وليالدين خوارزمي) به صورت امروزي تجديد سازمان يافته و بدون شك آنچه پيش از آن بوده ميتوانسته تاريخي بسيار كهن داشته باشد. بدين ترتيب عجيب نيست اگر مبدأ تاريخ پيدايش زورخانه با وسايل ابتدايي از دوران باستان نيز انگاشته شود.
زورخانه جايي است كه مردان در آن ورزش ميكنند و بيشتر در كوچه پس كوچههاي شهر ساخته شده است. بام آن به شكل گنبدي و كف آن گودتر از كف كوچه است. دَرِ آن كوتاه و هر كه بخواهد از آن بگذرد و داخل زورخانه بشود بايد خم شود. ميگويند در زورخانه را از اين رو كوتاه ميگيرند كه ورزشكاران و كساني كه براي تماشا به آنجا ميروند به احترام ورزش و ورزشكاران و آن مكان خم شوند.
اين در به يك راهروي باريك با سقف كوتاه باز ميشود و آن راهرو به «سَردَمِ» زورخانه ميرود (سردم زورخانه سكويي است چوبي كه از كف زورخانه يك متر تا يك متر و نيم بلندتر است. مرشد يا گردانندة زورخانه كه آوازي خوش دارد روي سردم مينشيند و با آهنگهاي گوناگون كه هر كدام ويژه يكي از حركات ورزشي است ضرب ميگيرد و شعرهاي رزمي كه بيشتر از شاهنامه فردوسي برگزيده ميشود ميخواند و صداي ضرب و آواز خود را با حركات ورزشكاران هماهنگ ميكند و آنان را به ورزش بر ميانگيزد.
در ميان زورخانه گودالي هشت ضلعي و گاهي شش ضلعي به درازاي 4 يا 5 متر و پهناي 4 متر و ژرفاي تا يك متر كنده شده كه گود ناميده ميشود.
ـ مرشد زورخانه موظف است به تناسب اهميت و مقام ورزشكاران به آنها خوشآمد بگويد و با زنگ زدن، همه را از ورود وي و لزوم احترام به او با خبر سازد.
منابع:
غلامرضا انصافپور.تاريخ و فرهنگ زورخانه
محمدمهدي تهرانچي. پژوهش در ورزشهاي زورخانهاي
*****************************************
*ضرب زورخانه و آواز مرشد مهرگان
*در صورت تمایل یاران همراه می توانیم این بحث را ادامه دهیم*