اگر مست حقی برخیز کف زن      بکوبان پایی و دستی به دف زن

در چند مقاله و نوشته آینده می خواهم به ساز دف وشیوه های نوازندگی و نوازندگان مطرح این ساز بپردازم. این نوشته ها شخصی بوده و حاصل تحقیق و نگرش بنده نسبت به این ساز می باشد. راهنمایی ها و نظرات شما دوستان عزیزم سبب می شود که حداقل به علم و دانایی این حقیر اضافه شود. سپاس فراوان.

 

همه ما کمابیش با ساز دف آشنا هستیم. بنده قصد این را ندارم که از تاریخچه این ساز سخنی به میان آورم چون سبب تکرار گفته هاست و هم برای خواننده ملال آور!

دف سازی است کوبه ای که در فرم های گوناگون در دنیا ساخته و نواخته می شود. ساز دف مورد نظر ما کامل ترین نوع خود می باشد که در ایران ساخته و نواخته می شود و متشکل از کمانه( یا طوقه که تقریبا دایره ای شکل بوده و از چوب می باشد) پوست که یک طرف کمانه کشیده شده و بهترین آن پوست بز می باشد. این پوست بوسیله گل میخ به طوق یا کمانه وصل می شود. خلخال(حلقه یا زنجیر) که در داخل کمانه وصل می شود و به صورت یک حلقه در بالا که یک حلقه دیگر به پایین آن وصل می شود و دو حلقه که به حلقه دوم وصل می شودکه در هنگام نواختن دف به صدا در می آید که به آن نفس زدن می گویند و تقریبا 70% زیبایی دف را تشکیل می دهد. پایین کمانه جا دستی وجود دارد که برای گرفتن دف استفاده می شود. این ساختمان دف بود. چند نکته برای خرید دف :

 اولین و اساسی ترین نکته همان صدای خوب از ساز می باشد. اما برای ساز هایی که با نام درجه یک یا دو مهر و یا چند مهر در بازار وجود دارد و تقریبا به خاطر همین علایم گران به فروش می رسد چند نکته وجود دارد:

اول اینکه اصلا فریب این نشانه ها را نخورید. به کمانه توجه کنید ساز درجه یک و عالی کمانه ای بسیار سبک و خوش دست دارند. جای دست آن ها (جایی که دف در دست چپ برای راست دست ها قرار می گیرد)

کمی کوفتگی وجود دارد و لبه آن تیز نیست و سبب ناراحتی برای دست نمی شود.

نکته بعد پوست آن می باشد که پوست دف درجه یک و عالی دارای دباغی بسیار خوبی است یعنی هیچ مو یا زایده ای روی آن نیست پوست یکنواخت است و تقریبا رنگ پوست شیری رنگ است.

پوست خوب سبکی کمانه از ویژه گی های ظاهری است.نکته مهم صدای خوب است و هماهنگی صدا بین صداهای دف که تم و بک و چپ می باشد. بعضی از سازها تم بسیار خوب و بمی دارند اما بک آنها بیش از اندازه تیز است و هماهنگی صدا را از بین می برد.

پیشنهاد بنده برای دوستانی که تازه می خواهند دف کار کنند این است که دف خوش صدایی را انتخاب کنند و کمانه ساز آن ها کمی سنگین باشد که دست آنها قوی شود. در ابتدا ساز سبک را انتخاب نکنند و اگر می توانند حتما دف تلقی انتخاب کنند. دف تلقی را آقای مسعود حبیبی ساختند که مناسب برای مکان هایی که رطوبت درآنجا زیاد است می باشد. دف تلقی صدایی خشک و بی روح دارد صدای خلخال یا همان نفس زدن با آن مشکل بوده و در آخر هم صدای خوبی نمی دهد. اما نکته این است چون کمی نوازندگی و در آوردن صدای خوب با آن مشکل است سبب می شود که هنرجو با این ساز پیشرفت بهتری داشته باشد. بنده به دوستان خودم همیشه می گویم اگر شما با دف تلقی بتوانید ریز و ممتد خوب بگیرید با دف پوستی پرواز می کنید. ولی در آخر بگویم که هیچ دفی دف پوستی نمی شود. نکته برای خرید دف تلقی :

الان در ایران دف تلقی با مهرهای حبیبی و ایران دف تا آنجایی که بنده اطلاع دارم ساخته می شود. دف حبیبی در دو رنگ شیری و قهوه ای می باشد بنده به شخصه دف حبیبی آن هم از نوع رنگ قهوه ای را بیشتر می پسندم. پوست دف تلقی نباید شل باشد صدایی بم باید داشته باشد چون اگر تیز باشد صدایی بس گوش خراش خواهد داشت. برای ایران دف هم باید بگردید و امتحان کنید. بنده تا الان هر چی ساز ایران دف را امتحان کردم اصلا صدای خوبی نداشته و مورد پسند نبوده. از خرید سازهای تلقی که شکل و طرح روی آنها هست جدا خوداری کنید چون اصلا صدای خوبی ندارند و فقط به خاطر طرح روی آنها گران به فروش می رسد.

دف دارای سه ناحیه صدایی می باشد:

1- تم: یا صدای باس دف که بسیار مهم هست و تقریبا در ناحیه داخلی دف نواخته می شود.

2- بک: یا صدای زیر یا تیز دف که در ناحیه کناری نواخته می شود و تقریبا دست نوازنده به طوق دف هم اثابت می کند. تم و بک هر دو توسط یک دست نواخته می شوند.

3- چپ: صدایی تقریبا زیر دارد و با دست چپ نواخته می شود.

بوسیله دف ریتم نواخته می شود هر چیزی به غیر از ریتم اصلی و لو یک تم یا بک جابه جا زدن ترکیب به وجود می آورد. ریز و ممتد جز ترکیب می باشند. ممتد همان ریز طولا نی است که بعضی از ضربات آن آکسان گذاری می شود و می توان ترکیب یا ریتم مورد نظر را به وجود آورد. به نمونه زیر توجه کنید که ابتدا ریتم سپس ترکیب و ریز و در آخر ممتد نواخته می شود:

از اینجا گوش کنید

 

 رند

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم بهمن 1384ساعت 17:12  توسط سیاه مشق  |