کتابی با عنوان دستور مقدماتی تنبک همراه با سیزده قطعه برای هنر جویان مبتدی تالیف وتنظیم محمد اخوان منتشر شد .پس از مقدمه وشرح حال وطرز نشستن قسمت علائم،تصاویر وتوضیحات است ،همه حرکات به جز یک حرکت که آن هم واریاسیون یکی از حرکات می باشد ،همه متعلق به معاصرین وگذشتگان آقای اخوان است شیوه نگارش به صورت یک خطی برگرفته از مکتب بهمن رجبی است .توضیحی که باید گفته شود این است که از تجزیه ریزهای شانزده گانه رجبی حرکاتی استخراج شده است که درنفس خودشان ارزش ابداعی ندارند وبستگی به کاربرد تکنیک این حرکات ارزش ابداعی پیدا می کنند .یعنی تکنیک خام هستند که رجبی به صورت ریز از آنها بهره برده است ولی اخوان از تجزیه ریزها تکنیک استخراج کرده است .تعریف ریز در کتاب مرحوم حسین تهرانی به این صورت است که ریز ضربه هائی است که به طور آزاد وسریع در تنبک اجرا می شوند. در مکتب رجبی ریز حرکات منظم ،پی در پی وتوام با سرعت انگشتان دودست است. در این کتاب ضرباتی که با انگشتان دست بطور سریع وآزاد در تنبک اجرا شوند ریز نامیده می شود. اخوان تعریف مرحوم حسین تهرانی را کپی کرده است ودر تعریف مرحوم حسین تهرانی این ابهام وجود دارد که آزاد وسریع یعنی چه؟ موسیقی تابع قوانین ریاضی است لذا خواننده .باید در چارچوب ریاضی به ساز خودش ضربه بزند. خوب در اینجا آزاد مفهومی ندارد. آقای اخوان ریزهائی اضافه کرده اند که اختلاف تکنیک نواختن آنها با ریز پر وتیمپانی ساده فقط در به کار بردن نوک انگشتان وپشت ناخن ونرمه انگشت است .با اینحال اگر بپذیریم که اخوان سه حرکت با سه علامت جدید ابداع کرده است از کل 32 حرکت موجود یعنی9% متعلق به اخوان ومابقی حرکات وتکنیک های استفاده شده در این کتاب متعلق به معاصرین وگذشتگان بوده است .

به سراغ بخش تمرینات این کتاب بیائیم .درس ها از شماره 1 الی 99هستند (حالا چرا 99؟شاید حکایت به مانند حکایت کاروانسراها باشد! ) .در درس های 1 الی 50 نهایت تاثیر پذیری از کار آقای رجبی وجود دارد. .نویسنده ریتم های موجود در کتاب آقای رجبی را به فرم مقدماتی نوشته است یعنی از محتوای قطعات کتاب اول آقای رجبی (ابتدائی ومتوسطه ) میزان هائی برداشت کرده و به صورت ساده برای هنرجویان مقدماتی نوشته است. اما میزانهای برداشت شده باز هم مقدماتی نیستند ولی چون گزینش جذابی برای هنر جو است. لذا هنرجو تادرس 50مسیری نه چندان منطقی ولی سخت و شیرین را می پیماید. ولی یک دفعه در درس پنجاه به علامت ریز برخورد می کنیم .جهش از درس های قبل از پنجاه به درس پنجاه به هیچ وجه اصولی نیست وضعفی جدی ناشی از عدم آگاهی کافی وهمچنین برداشت ناصحیح از ریز ایجاد نشده است. فرم نوشتار از این به بعد مقدماتی نیست .مثلاً در درس 59 اگر ریزها را به صورت سه لاچنگ اجرا کنیم ریتم آن از صفحه 27،28،29،30کتاب آقای بهمن رجبی استخراج شده است که اینجا عکس کاری را کرده اند که در 50 درس قبل انجام داده اند .از درس های 50 الی 75 نویسنده ی می خواهد حجم زیادی مطلب را به هنرجو بیاموزد وکتاب از فاز مقدمات به کلی خارج می شود وبه نظر می رسد کلاف موضوع از دست نویسنده خارج شده است .در بررسی از درس 75الی 84 در می یابیم که نویسنده ریز پر و بشکنی را تکمیل شده محسوب می کند وبه دنبال ریز تیمپانی است و در تمرین هائی که در اینجا ارائه شده ( وبه هیچ وجه کافی نیست) این ابهام آشکارتر می شود که آیا محمد اخوان درک کافی از ترتیب ونظم آموزش مطالب به هنرجو وچگونه تنظیم کردن مطالب دارد یا خیر ؟ مثلاً درس 86به کلی غلط است، زیرا چنین چیزی را نمی توان نواخت (الا آنکه مقصود گلیساندو باشد .واگر منظور از درس 86 آموزش گلیساندو است روش صحیح آن را دنبال نکرده اند!

در ادامه این موضوع آشکار می شود که آقای اخوان از همان جائی که قطعاً کتاب آموزش تنبک بهمن رجبی است ، در بعضی جاها با مهارت و به جا کپی کرده اند ودر بعضی جاها ناشیانه وبدون درک صحیح. درس 89عیناً 10میزان از قطعه ای از دوره عالی بهمن رجبی است درس 90مربوط به دوره عالی این مکتب است. چهار میزان از درس 93از دوره ابتدائی است .درس 99اجرای نت دو بر سه را از هنرجوی مقدماتی که به فرض شش ماه کار کرده می خواهد ومربوط به دوره عالی برداشتی از ریتم های مطربی مکتب رجبی است و...

تاثیر پذیری از یک مکتب سقفی دارد وحدی. اگر از این سقف وحدود گذشت وضمناً واضح شد که بدون آگاهی ودرک از محتوای آن مکتب است دیگر موضوع کپی کردن وسرقت مطرح می شود .باید ببینم یک نویسنده چند در صد خودش است و چند درصد بقیه ، تا بگوئیم دارای ایده ی مستقل است یا متأثر از دیگران شده . وقتی سیستم نت نویسی در کتاب مزبور بدون اینکه اشاره ای به آن شود که متعلق به بهمن رجبی است و 90 درصد حرکات و تعداد زیادی از درس های این کتاب از مکتب رجبی است ، پس بحث تأثر پذیری به کلی منتفی است ، تقلید هم که نکرده اند ( به قول انتشارات آذر پویا تجارب ارزشمند خویش را در قالب کتاب گنجانده اند) ، پس خوانندگان محترم خودتان بگوئید ایشان چه کرده اند ؟ ؟ به نظر من آقای محمد اخوان نادانسته سرقت کرده اند ولی بهر حال سرقت کرده اند.

دردناک تر از سرقت این است که ایشان بدون اینکه نامی از بهمن رجبی ببرند و با تقدیم کتاب شان به روح شادروان حسین تهرانی سعی در یابو آب دادن و به کوچه علی چپ زدن کرده اند.چرا چنین کرده اند ؟!

جواب این است اوایل دهه شصت مهدی آذر سینا ( کمانچه نوازی که خودش را در ریتم کمر باریک تر از کامبیز روشن روان می داند ) اخوان را به آقای بهمن رجبی معرفی می کند و محمد اخوان یک هفته ای میهمان رجبی در تهران بوده اند و ایشان کتاب دستنویس شامل دوره ی ابتدائی متوسطه عالی را به او هدیه می دهد و در پی آن بهمن رجبی یک هفته ای میهمان محمد اخوان در تبریز بودند و ارتباط آنها تمام می شود.دهه شصت روزگاری است که خیلی ها حتی به خاطر فروختن روزنامه در سر چهار راه شکنجه و زندانی شدند و ... و بنا به پیش بینی امثال محبی و اخوان ، حذف فیزیکی بهمن رجبی در آن دوران قطعی بوده بنابراین سرقت از کتاب رجبی بر ملا شدنی نیست و لزومی به یادی از بهمن رجبی نیست که نیست ...... ( ادامه دارد)

                                               محمد علی برجیان بروجنی

موسیقی متن سریال خاک سرخ(ابراهیم حاتمی کیا)

آهنگساز:محد رضا علیقلی

از اینجا دانلود کنید

موسیقی متن فیلم نیو مانگ(بهمن قبادی)

آهنگساز:حسین علیزاده

قسمت اول

قسمت دوم

قسمت سوم